Bối cảnh và khái niệm cơ bản
Trung Quốc là điểm đến du lịch hấp dẫn với sự kết hợp hài hòa giữa di sản lịch sử ngàn năm, cảnh quan thiên nhiên đa dạng và nhịp sống hiện đại sôi động. Đối với du khách Việt lần đầu đến quốc gia này, việc nắm rõ các quy định nhập cảnh, thủ tục sinh hoạt hàng ngày và lựa chọn hành trình phù hợp sẽ giúp chuyến đi diễn ra thuận lợi, tránh được những bỡ ngỡ không đáng có.
Hiện nay, Trung Quốc liên tục mở rộng chính sách miễn thị thực và nâng cấp các dịch vụ tiện ích cho khách quốc tế, nhưng vẫn có những quy định riêng về giấy tờ, thanh toán, giao thông mà du khách cần tìm hiểu kỹ trước khi khởi hành, đặc biệt các quy định này có thể thay đổi theo từng thời điểm.
Hệ thống du lịch và các quy định cơ bản tại Trung Quốc
Trước khi lên đường, việc đầu tiên du khách cần xác định là điều kiện nhập cảnh. Đối với công dân Việt Nam:
- Nếu du lịch tự túc đến các thành phố khác ngoài khu vực thí điểm, bạn cần xin visa du lịch loại L, thường có giá trị ở lại 30 ngày, một lần nhập cảnh. Đến hết ngày 31/12/2026, chính sách giảm phí thị thực được áp dụng, phí xin visa một lần nhập cảnh chỉ còn 45 USD, đồng thời người xin visa ngắn hạn (dưới 180 ngày) được miễn lấy vân tay, có thể ủy quyền cho người khác hoặc trung tâm nộp hồ sơ thay thế. Hồ sơ cơ bản bao gồm hộ chiếu còn hạn ít nhất 6 tháng, còn ít nhất 2 trang trống, ảnh thẻ cỡ 33mm×48mm nền trắng, đơn đăng ký điền trực tuyến trên trang web của Trung tâm Dịch vụ Thị thực Trung Quốc, cùng đặt phòng khách sạn và vé máy bay khứ hồi (không cần xuất vé thực tế, có thể dùng đơn đặt trước).
- Nếu đi theo đoàn du lịch đến Quế Lâm (Quảng Tây) hay Tây Song Bản Nạp (Vân Nam) từ 2 đến người trở lên, được công ty du lịch Trung Quốc tổ chức và theo quy định đoàn vào đoàn ra, bạn được miễn thị thực ở lại 6 ngày trong phạm vi hành chính của hai khu vực này.
- Nếu quá cảnh qua các cửa khẩu được phép với vé máy bay/tàu đi nước thứ ba trong vòng 240 giờ (10 ngày), công dân Việt Nam có thể tham khảo chính sách miễn thị thực quá cảnh, nhưng cần xác nhận quốc gia của mình có nằm trong danh sách áp dụng hay không trước khi lên kế hoạch.
Khi nhập cảnh, du khách cần khai báo sức khỏe điện tử qua applet “Hải quan Trung Quốc – Dịch vụ cho khách du lịch” trên Wechat hoặc trang web chính thức, mã khai báo có giá trị trong 24 giờ. Lưu ý các vật dụng bị cấm hoặc hạn chế mang vào như thịt, sữa và các sản phẩm từ động vật chưa chế biến, vũ khí giả, ma túy, tài liệu có nội dung gây hại; thuốc lá, rượu được mang với số lượng hợp lý cho mục đích sử dụng cá nhân.
Thủ tục sau khi nhập cảnh cần lưu ý
Đăng ký lưu trú: Nếu ở tại khách sạn, nhân viên khách sạn sẽ tự động làm thủ tục đăng ký lưu trú cho bạn khi nhận phòng. Nếu ở tại nhà bạn bè hoặc các hình thức lưu trú ngoài khách sạn, tại 7 tỉnh/thành phố thí điểm (Hà Bắc, Liêu Ninh, Chiết Giang, Hồ Bắc, Quảng Tây, Trùng Khánh, Tứ Xuyên) bạn có thể tự đăng ký trực tuyến qua trang web dịch vụ công của Cục Quản lý Di trú, app “Di trú 12367” hay applet trên Wechat/Alipay trong vòng 24 giờ; tại các khu vực khác, bạn hoặc người chủ nhà cần đến đồn công an địa phương làm thủ tục trong vòng 24 giờ sau khi đến.
Thẻ SIM và mạng di động: Ba nhà mạng lớn của Trung Quốc là China Mobile, China Unicom, China Telecom đều hỗ trợ phát hành cả SIM vật lý và eSIM cho khách quốc tế, chỉ cần xuất trình hộ chiếu là có thể làm thủ tục. Nếu dùng eSIM, bạn có thể kích hoạt mạng ngay khi hạ cánh mà không cần đến cửa hàng giao dịch, tiết kiệm thời gian xếp hàng.
Thanh toán: Ngày nay, du khách không cần phải mở tài khoản ngân hàng Trung Quốc để sử dụng thanh toán di động. Bạn có thể lựa chọn các giải pháp sau:
- Sử dụng app Nihao China do Ngân hàng UnionPay chính thức phát hành: chỉ cần đăng ký bằng số điện thoại nước ngoài, email hay Apple ID, nạp tiền vào ví du lịch bằng thẻ Visa, Mastercard, JCB hay thẻ UnionPay phát hành ở nước ngoài, là có thể thanh toán được ở hàng chục triệu điểm bán hàng trên toàn quốc, đồng thời quét mã đi xe buýt, tàu điện ngầm ở 43 thành phố lớn, tích hợp tính năng dịch thuật, đổi tiền, hoàn thuế khi xuất cảnh.
- Liên kết thẻ ngân hàng nước ngoài trực tiếp với Wechat Pay hay Alipay để thanh toán, phù hợp nếu bạn đã quen sử dụng hai ứng dụng này, nhưng lưu ý giao diện của hai app này chủ yếu là tiếng Trung và quá trình xác thực danh tính phức tạp hơn đối với khách ngắn hạn.
- Ngoài ra, tại các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Thành Đô, bạn có thể dùng thẻ ngân hàng quốc tế (Visa/Mastercard/JCB) quẹt trực tiếp cổng soát vé tàu điện ngầm mà không cần mua vé riêng hay liên kết app. Bạn cũng nên đổi một ít tiền mặt nhân dân tệ để sử dụng tại các cửa hàng nhỏ ở khu vực nông thôn hay vùng sâu vùng xa.
Giao thông nội địa: Hệ thống đường sắt cao tốc của Trung Quốc áp dụng quản lý vé tên thật. Du khách nước ngoài có thể dùng hộ chiếu để đăng ký tài khoản trên trang 12306, điền thông tin cá nhân để hệ thống tự động xác thực danh tính (nếu không thành công có thể tải ảnh trang thông tin hộ chiếu để nhân viên xác thực thủ công, hoặc đến quầy vé tại ga làm thủ tục), sau đó mua vé trực tuyến. Khi đi tàu, bạn cần mang theo hộ chiếu gốc để kiểm tra an ninh và lên tàu. Đối với các chuyến bay nội địa, bạn cũng chỉ cần xuất trình hộ chiếu khi làm thủ tục.
Những điều du khách cần biết khi lên kế hoạch hành trình
Đối với chuyến đi đầu tiên kéo dài từ 7-10 ngày, hành trình kinh điển kết hợp các thành phố tiêu biểu sau đây thường được lựa chọn nhiều nhất:
- Bắc Kinh (2-3 ngày): Là thủ đô ngàn năm của Trung Quốc, những điểm không thể bỏ lỡ là Quảng trường Thiên An Môn (cần kiểm tra lịch kéo cờ trước nếu muốn xem lễ thượng cờ, nên đến sớm 1 tiếng), Cố Cung (đóng cửa vào thứ Hai, cần đặt vé trước 7 ngày trên applet chính thức, đi theo lộ trình từ cửa Ngọ Môn ra cửa Thần Vũ), Vạn Lý Trường Thành đoạn Bát Đạt Lĩnh (nên đi buổi sáng sớm để tránh đông đúc, có thể đi cáp treo nếu thể lực không tốt), Di Hòa Viên, Công viên Thiên Đàn (mua vé liên hợp để vào được Điện Kỳ Niên, Bích Tường Hồi Âm), Công viên Cảnh Sơn (địa điểm lý tưởng để ngắm toàn cảnh Cố Cung). Nên ở khách sạn quanh khu vực Tiền Môn, Vương Phủ Tỉnh hay dọc tuyến tàu điện ngầm số 2, 8 để di chuyển thuận tiện. Đặc sản nổi tiếng không thể bỏ lỡ là vịt quay Bắc Kinh, lẩu đồng nồi.
- Tây An (1-2 ngày): Đi tàu cao tốc từ Bắc Kinh đến Tây An khoảng 4.5 tiếng. Đây là cố đô của nhiều triều đại phong kiến Trung Quốc, điểm đến chính là Binh Mã Tống, Thành cổ Tây An, Tháp Đại Nhạn, Phố ẩm thực Hồi Dân, nơi bạn có thể thưởng thức các món ăn đặc sản như mì lương bì, bánh kẹp thịt, canh thịt cừu.
- Thượng Hải (2 ngày): Đi tàu cao tốc từ Tây An đến Thượng Hải khoảng 6 tiếng. Bạn có thể tham quan khu vực Bến Thượng Hải (Bund) ngắm kiến trúc cổ và tòa nhà cao tầng hiện đại ở Phố Đông, Phố cổ Dự Viên, Con đường đi bộ Nam Kinh, khu nghệ thuật Thiên Tử Phường. Nếu có thời gian, có thể đi chuyến tàu ngắn đến Tô Châu, Hàng Châu để ngắm cảnh quan sông nước miền Giang Nam.
Nếu thích cảnh quan thiên nhiên và ẩm thực phong phú, bạn có thể thay thế Tây An và Thượng Hải bằng Thành Đô và Quế Lâm: Thành Đô có khu căn cứ gấu trúc lớn, phố cổ Cẩm Lý, đường宽窄 Hạng Tử, thưởng thức lẩu Tứ Xuyên; từ Thành Đô có thể đi tàu cao tốc đến Quế Dương, rồi di chuyển đến Quế Lâm, Dương Sóc ngắm cảnh non nước hữu tình.
Lưu ý khi tham quan: Các điểm đến nổi tiếng như Cố Cung, Binh Mã Tống đều cần đặt vé trực tuyến trước, không mua vé từ người bán dạo bên ngoài để tránh lừa đảo. Khi di chuyển trong thành phố, ngoài tàu điện ngầm, bạn có thể dùng ứng dụng gọi xe Didi, hỗ trợ thanh toán qua các nền tảng di động.
Các câu hỏi thường gặp trong thực tế
Tôi cần mang theo ổ cắm chuyển đổi không?
Trung Quốc đại lục sử dụng điện áp 220V và ổ cắm loại hai chân dẹt, ba chân dẹt tiêu chuẩn quốc gia. Nếu thiết bị của bạn dùng chuẩn Anh, Âu, Mỹ thì nên mang theo ổ cắm chuyển đổi đa năng; các khách sạn lớn thường cho mượn miễn phí ổ cắm chuyển đổi cho khách lưu trú, các sân bay và ga tàu lớn cũng có điểm cho thuê với chi phí thấp hoặc miễn phí khi xuất trình hộ chiếu.
Trung Quốc có quy định bắt buộc trả tiền boa không?
Không. Trung Quốc không có văn hóa trả tiền boa trong nhà hàng, khách sạn hay xe taxi, giá dịch vụ đã được tính vào hóa đơn. Bạn không cần phải trả thêm tiền boa, nếu hài lòng với dịch vụ cũng có thể tự nguyện trả nhưng không bị bắt buộc.
Tôi có thể sử dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo ở Trung Quốc không?
Các nền tảng mạng xã hội quốc tế như Facebook, Instagram, Zalo, Google không thể truy cập trực tiếp bằng mạng thông thường tại Trung Quốc. Nếu cần sử dụng, bạn nên chuẩn bị giải pháp truy cập phù hợp trước khi đi, hoặc sử dụng các dịch vụ mạng dành cho khách du lịch tại các khách sạn quốc tế.
Chính sách hoàn thuế khi xuất cảnh như thế nào?
Từ ngày 1/7/2026, hoàn thuế khi xuất cảnh thực hiện quy trình không giấy tờ và kiểm tra ngẫu nhiên với hóa đơn nhỏ. Bạn cần mua hàng tại các cửa hàng có dấu hiệu hoàn thuế, cùng một ngày mua hàng tại cùng một cửa hàng có tổng giá trị từ 200 nhân dân tệ trở lên, giữ lại hóa đơn, khi xuất cảnh đến quầy hoàn thuế tại khu vực cách ly sân bay để làm thủ tục, tiền thuế được hoàn bằng tiền mặt, thẻ ngân hàng hay ví điện tử.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Người Việt du lịch tự túc Trung Quốc cần xin visa trước bao lâu?
Bạn nên nộp hồ sơ xin visa từ 1-2 tháng trước ngày khởi hành, thông thường thời gian xử lý là 5-7 ngày làm việc, vào mùa cao điểm du lịch có thể lâu hơn một chút.
Có nhất thiết phải đổi nhiều tiền mặt trước khi đi không?
Không cần. Thanh toán di động được chấp nhận ở hầu hết các điểm bán hàng tại thành phố, bạn chỉ nên đổi khoảng 1000-2000 nhân dân tệ tiền mặt để sử dụng tại các khu vực nhỏ, vùng nông thôn hoặc khi có sự cố về mạng.
Khi đi tàu cao tốc có thể dùng ảnh chụp hộ chiếu để lên tàu không?
Không. Bạn phải mang theo hộ chiếu gốc khi đi tàu cao tốc và các chuyến bay nội địa, ảnh chụp hay bản sao không có giá trị sử dụng khi kiểm tra giấy tờ.
Có ứng dụng dịch thuật nào phù hợp khi đi du lịch Trung Quốc không?
Ngoài các app dịch thuật phổ biến như Google Dịch, bạn có thể sử dụng tính năng dịch thuật tích hợp sẵn trong app Nihao China, hoặc app Dịch thuật Baidu, có hỗ trợ dịch tiếng Trung sang tiếng Việt ngay cả khi không có mạng nếu bạn tải gói ngôn ngữ trước.
Có cần tiêm phòng trước khi du lịch Trung Quốc không?
Hiện tại không có yêu cầu bắt buộc tiêm phòng đặc biệt đối với khách du lịch thông thường, bạn chỉ cần đảm bảo sức khỏe tốt, nếu có bệnh mãn tính nên mang theo đủ thuốc dùng cá nhân và ghi rõ tên thuốc bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung.
Nguồn tham khảo
- Cục Quản lý Di trú Quốc gia Trung Quốc, Trung tâm Dịch vụ Thị thực Trung Quốc: https://pdf.visaforchina.cn/SGP4_ZH/qianzhengyewu/jichuzhishi/changjianwenti/541873776267235330.html
- Bộ Thương mại Trung Quốc, Hướng dẫn công tác và sinh hoạt cho thương nhân nước ngoài tại Trung Quốc phiên bản 2026: http://www.goshaanxi.com/index.php?id=454
- Ủy ban Tin tức Nhà nước Trung Quốc, Hội nghị báo cáo công tác quản lý di trú nửa đầu 2026: http://www.scio.gov.cn/xwfb/bwxwfb/gbwfbh/ymglj/202607/t20260713_998563_m.html
- Trang web chính thức thành phố Trùng Khánh (phiên bản tiếng Anh), Quy định giao thông đường sắt: https://english.cq.gov.cn/services/liveinchongqing/Transport/202606/t20260608_15737784.html
- Hải quan Tế Nam, Hướng dẫn thông quan cho khách xuất nhập cảnh: http://jinan.customs.gov.cn/jinan_customs/500368/3980791/jcjlktgcjsfw/index.html
- Báo Kinh tế Trung Quốc, Hướng dẫn thanh toán cho khách nước ngoài tại Trung Quốc năm 2026: https://www.cet.com.cn/wzsy/kjzx/10489693.shtml