Thông tin cơ bản cần biết trước khi làm thủ tục đi tàu cao tốc
Tất cả hành khách là người nước ngoài di chuyển trên các tuyến tàu cao tốc (tàu điện động lực chạy với tốc độ từ 200km/h trở lên) do Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc vận hành trên toàn quốc đều phải tuân thủ quy trình làm thủ tục đi tàu theo quy định quản lý vé tên thật của đường sắt. Quy trình này được áp dụng để đảm bảo an ninh giao thông, trật tự đi lại, xác nhận đúng đối tượng mua vé và sử dụng dịch vụ, áp dụng cho tất cả các ga có khai thác tuyến tàu cao tốc tại các tỉnh, thành phố Trung Quốc; trừ các ga cửa khẩu phục vụ đoàn tàu liên vận quốc tế sẽ có thêm quy trình kiểm tra biên phòng riêng. Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả người nước ngoài lưu trú hợp pháp tại Trung Quốc: khách du lịch, người lao động, sinh viên, nhân viên ngoại giao và các đối tượng khác có giấy tờ tùy thân hợp lệ được ngành đường sắt công nhận.
Các hạng mục cần chuẩn bị trước khi đi tàu
Trước khi đến ga làm thủ tục, hành khách cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ và xác nhận trước các thông tin sau:
Giấy tờ tùy thân hợp lệ được đường sắt công nhận:
- Hộ chiếu còn thời hạn sử dụng, trùng khớp với thông tin đã dùng để mua vé;
- Thẻ thường trú nhân vĩnh viễn cho người nước ngoài do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Trung Quốc cấp;
- Giấy thông hành xuất nhập cảnh cho người nước ngoài, thẻ nhân viên ngoại giao, thẻ lãnh sự do Bộ Ngoại giao Trung Quốc cấp;
- Giấy chứng nhận đi tàu tạm thời do cơ quan công an đường sắt cấp trong trường hợp quên hoặc mất giấy tờ.
Thông tin cần xác nhận trước:
Hành khách cần đảm bảo thông tin họ tên, số giấy tờ tùy thân điền khi mua vé hoàn toàn trùng khớp với thông tin trên giấy tờ bản gốc, không có lỗi chính tả hay sai số giấy tờ. Đối với hành lý mang theo, cần đảm bảo tuân thủ quy định: mỗi kiện hành lý có tổng kích thước ba chiều (dài, rộng, cao) không quá 130cm, trọng lượng không quá 20kg; không mang theo các mặt hàng nằm trong danh mục cấm hoặc hạn chế mang lên tàu theo quy định an ninh đường sắt như vũ khí, vật dễ cháy nổ, chất độc hại.
Có sự khác biệt về quy trình giữa các loại giấy tờ: người mang thẻ thường trú nhân vĩnh viễn có thể sử dụng chức năng nhận dạng tự động tại cổng ga tương tự công dân Trung Quốc; người mang hộ chiếu thông thường cần đi làn kiểm tra thủ công tại các ga chưa lắp đặt thiết bị đọc hộ chiếu tự động.
Quy trình làm thủ tục đi tàu theo trình tự thực tế
Bước 1: Mua vé và hoàn thành xác minh danh tính hệ thống
Trước khi đi tàu, hành khách cần mua vé thông qua các kênh hợp lệ: ứng dụng/website chính thức 12306 của đường sắt, cửa sổ bán vé tại ga, máy bán vé tự động, các điểm bán vé được ủy quyền. Hành khách có thể tự thực hiện xác minh danh tính trực tuyến trên ứng dụng 12306 bằng cách quét trang thông tin hộ chiếu theo hướng dẫn; nếu xác minh trực tuyến không thành công, cần mang giấy tờ bản gốc đến cửa sổ bán vé tại ga để xác minh thủ công, sau khi hoàn thành mới có thể mua vé trên các kênh trực tuyến. Khi mua vé cần điền chính xác thông tin họ tên viết theo đúng trên giấy tờ, số giấy tờ, thời hạn hiệu lực của giấy tờ.
Hiện tại đường sắt Trung Quốc áp dụng hệ thống vé điện tử trên toàn bộ các tuyến tàu cao tốc, hành khách không cần nhận vé giấy để đi tàu, thông tin vé được lưu trữ trực tiếp trên hệ thống gắn với số giấy tờ tùy thân.
Bước 2: Đến ga, thực hiện kiểm tra an ninh và xác minh danh tính
Hành khách nên sắp xếp thời gian đến ga trước giờ tàu chạy đủ thời gian làm thủ tục, đặc biệt tại các ga lớn hoặc các kỳ nghỉ lễ khi lưu lượng người đông. Tại lối vào ga, hành khách cần thực hiện hai bước thủ tục: Xác minh danh tính: người mang thẻ thường trú nhân vĩnh viễn có thể đi làn cổng tự động, thực hiện quét thẻ và nhận dạng khuôn mặt để vào ga; một số ga lớn hỗ trợ đọc hộ chiếu điện tử tại cổng tự động, hành khách mang hộ chiếu điện tử có thể qua cổng sau khi xác minh khuôn mặt, các trường hợp còn lại cần đi làn kiểm tra thủ công, xuất trình giấy tờ bản gốc để nhân viên đối chiếu thông tin với hệ thống vé điện tử. Kiểm tra an ninh: tất cả hành khách và hành lý xách tay phải đi qua máy soi an ninh, phối hợp nhân viên an ninh kiểm tra theo quy định. Hành khách từ chối kiểm tra an ninh sẽ không được phép vào khu vực chờ tàu.
Bước 3: Chờ tàu, soát vé lên tàu và xuất ga khi đến nơi
Sau khi hoàn tất kiểm tra an ninh, hành khách dựa vào thông tin số chuyến tàu trên vé điện tử, tìm khu vực chờ tương ứng theo chỉ dẫn của màn hình điện tử tại ga. Thông thường các chuyến tàu cao tốc bắt đầu mở cổng soát vé 12-15 phút trước giờ chạy, đóng cổng 3-5 phút trước giờ chạy tùy quy định của từng ga. Khi soát vé lên tàu, hành khách thực hiện thủ tục tương tự bước xác minh danh tính khi vào ga: dùng thẻ/hộ chiếu điện tử qua cổng tự động, hoặc đi làn thủ công. Lên tàu, hành khách ngồi đúng vị trí ghi trên vé, phối hợp nhân viên tàu kiểm tra thông tin khi được yêu cầu. Khi đến ga đích, hành khách thực hiện thủ tục ra ga tương tự khi vào ga.
Các trường hợp đặc biệt và quy định hạn chế
Về sự khác biệt theo khu vực: tại các ga cửa khẩu phục vụ đoàn tàu liên vận quốc tế, hành khách ngoài thủ tục đi tàu thông thường cần xuất trình giấy tờ xuất nhập cảnh hợp lệ, phối hợp thực hiện kiểm tra biên phòng theo quy định tại cửa khẩu. Một số ga lớn tại thành phố trung ương có bố trí làn phục vụ riêng cho nhân viên ngoại giao, hành khách mang thẻ ngoại giao có thể đi làn ưu tiên theo chỉ dẫn tại ga.
Về trường hợp mất hoặc quên giấy tờ: hành khách có thể đến cửa sổ làm giấy tờ tạm thời của công an đường sắt tại ga, cung cấp chính xác thông tin họ tên, số giấy tờ, ngày sinh để được đối chiếu với cơ sở dữ liệu, sau đó được cấp giấy chứng nhận đi tàu tạm thời có giá trị sử dụng trong ngày cho chuyến đi tương ứng.
Các trường hợp không được phép làm thủ tục đi tàu bao gồm: giấy tờ tùy thân hết thời hạn, thông tin trên giấy tờ không trùng khớp với thông tin mua vé; mang theo vật phẩm cấm vận chuyển và từ chối xử lý theo quy định; hành khách nằm trong danh sách hạn chế đi tàu theo quy định pháp luật (danh sách người mất uy tín bị cấm đi tàu cao tốc); hành khách không có giấy tờ lưu trú hợp pháp tại Trung Quốc.
Đối với trẻ em nước ngoài: trẻ em có chiều cao dưới 1,2m đi cùng người lớn được miễn vé nhưng cần khai báo thông tin khi mua vé cho người lớn đi cùng; trẻ em từ 1,2m đến 1,5m cần mua vé giảm giá sử dụng giấy tờ tùy thân riêng của trẻ, không được sử dụng giấy tờ của người lớn để mua vé thay.
Các lưu ý sau khi hoàn thành thủ tục lên tàu
Trong quá trình đi tàu, hành khách cần giữ gìn cẩn thận giấy tờ tùy thân của mình, không để quên hoặc thất lạc. Nếu có nhu cầu lấy chứng từ để thanh toán công tác, hành khách có thể mang giấy tờ tùy thân đến cửa sổ bán vé hoặc máy tự động tại ga in phiếu báo giá trong vòng 180 ngày kể từ ngày đi tàu; phiếu báo giá này không có giá trị làm giấy tờ đi tàu, chỉ dùng cho mục đích tài chính.
Vé tàu điện tử chỉ có giá trị sử dụng cho đúng chuyến tàu, đúng ngày và đúng khu vực ghi trên vé. Nếu hành khách tự ý xuống tàu tại ga chưa phải ga đích giữa chừng, phần hành trình chưa đi sẽ hết giá trị, không thể dùng vé cũ để đi các chuyến tàu sau trừ trường hợp có xác nhận của nhân viên tàu do bị bệnh hoặc sự cố bất khả kháng.
Nếu phát hiện để quên đồ đạc trên tàu sau khi xuống ga, hành khách có thể đăng ký tìm kiếm thông qua ứng dụng 12306 hoặc quầy dịch vụ tại ga, cung cấp thông tin chuyến tàu, vị trí ngồi và đặc điểm món đồ để nhân viên hỗ trợ tìm kiếm.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Người nước ngoài có thể mua vé tàu cao tốc trực tuyến được không?
Có. Sau khi hoàn thành xác minh danh tính (trực tuyến trên ứng dụng hoặc thủ công tại cửa sổ ga), người nước ngoài có thể dùng thông tin hộ chiếu hoặc thẻ thường trú nhân vĩnh viễn để mua vé trên ứng dụng và website chính thức 12306.
2. Đi tàu cao tốc có bắt buộc phải in vé giấy không?
Không. Toàn bộ các tuyến tàu cao tốc tại Trung Quốc đã áp dụng vé điện tử, hành khách chỉ cần xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ dùng khi mua vé để làm thủ tục lên tàu. Vé giấy chỉ phục vụ mục đích thanh toán chi phí công tác, không bắt buộc lấy khi đi tàu.
3. Người nước ngoài cần đến ga trước bao lâu để kịp thủ tục?
Theo khuyến nghị chính thức của ngành đường sắt, hành khách nên đến ga trước 30-45 phút so với giờ tàu chạy, để có đủ thời gian thực hiện kiểm tra an ninh và xác minh danh tính. Cổng soát vé sẽ đóng từ 3 đến 5 phút trước giờ tàu chạy, tùy quy định từng ga.
4. Nếu quên mang hộ chiếu khi đi tàu có thể làm thủ tục được không?
Có. Hành khách có thể đến cửa sổ cấp giấy tờ tạm thời của công an đường sắt tại ga, cung cấp thông tin danh tính chính xác để được cấp giấy chứng nhận đi tàu tạm thời, sử dụng để làm thủ tục lên và xuống tàu trong ngày.
5. Thẻ thường trú nhân vĩnh viễn của người nước ngoài có thể dùng qua cổng tự động không?
Có. Thẻ thường trú nhân vĩnh viễn được tích hợp chip nhận dạng tương thích với toàn bộ hệ thống cổng tự động tại các ga tàu cao tốc, người sở hữu thẻ có thể thực hiện thủ tục vào ga, soát vé, ra ga qua cổng tự động giống như công dân Trung Quốc dùng thẻ căn cước.
6. Có thể nhờ người khác làm thủ tục lên tàu thay được không?
Không. Việc mua vé có thể thực hiện thay khi cung cấp đủ thông tin chính xác của người đi, nhưng thủ tục xác minh danh tính và soát vé khi lên tàu bắt buộc phải do chính hành khách thực hiện, vì hệ thống cần đối chiếu ảnh khuôn mặt với giấy tờ tùy thân.
Nguồn tham khảo
- Quy định vận chuyển hành khách đường sắt của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc, ban hành năm 2022;
- Hướng dẫn sử dụng dịch vụ vé điện tử cho hành khách nước ngoài của nền tảng dịch vụ đường sắt 12306;
- Quy định quản lý an ninh giao thông đường sắt của Bộ Công an Trung Quốc;
- Danh mục vật phẩm cấm và hạn chế mang lên tàu đường sắt, công bố chính thức trên cổng thông tin của Cục Quản lý Đường sắt Quốc gia Trung Quốc.