Latar Belakang dan Konsep Asas
Perkhidmatan pengangkutan penumpang yang ditempah melalui telefon pintar, atau lebih dikenali sebagai e-hailing, kini menjadi kaedah utama untuk mendapatkan perkhidmatan teksi di kebanyakan bandar di China. Secara amnya, perkhidmatan teksi di China terbahagi kepada dua kategori yang sah di sisi undang-undang: teksi konvensional yang mempunyai tanda pengenalan jelas dan boleh dihentikan terus di tepi jalan, serta perkhidmatan e-hailing yang ditempah melalui aplikasi mudah alih. Kedua-dua kategori ini dikawal selia oleh pihak berkuasa tempatan dengan piawaian caj dan peraturan perkhidmatan yang ditetapkan secara rasmi.
Bagi warga asing yang melancong, bekerja atau menetap di China, memahami aplikasi e-hailing tempatan dan saluran aduan adalah perkara yang penting. Kebanyakan pelawat asing pada peringkat awal tidak biasa dengan sistem pembayaran tempatan, peraturan perkhidmatan, dan saluran untuk mempertahankan hak mereka sekiranya menghadapi masalah seperti caj berlebihan, laluan perjalanan yang dipusing, atau layanan yang tidak memuaskan daripada pemandu. Berbeza dengan sistem teksi di sesetengah negara, perkhidmatan e-hailing di China direka dengan ciri ketelusan caj dan penjejakan perjalanan untuk mengurangkan risiko penipuan, tetapi pengetahuan asas mengenai sistem ini masih diperlukan untuk menggunakannya dengan lancar.
Bagaimana Sistem Perkhidmatan Teksi di China Beroperasi
Platform e-hailing yang digunakan secara meluas
Pada masa ini, platform e-hailing dengan liputan terluas di seluruh tanah besar China ialah Didi Chuxing. Platform ini menawarkan pelbagai jenis perkhidmatan, daripada kelas ekonomi (Express) untuk perjalanan harian, kelas premium (Premier) untuk keselesaan tambahan, tempahan teksi konvensional, hingga perkhidmatan kongsi perjalanan (Hitch) yang menawarkan harga lebih rendah. Selain Didi, platform lain seperti T3 Chuxing dan Cao Cao Mobility turut beroperasi di bandar-bandar utama. Pilihan popular yang lain ialah perkhidmatan e-hailing bersepadu dalam aplikasi peta Amap (Gaode), yang menggabungkan tawaran harga daripada pelbagai platform e-hailing dalam satu antara muka, tanpa perlu pengguna memuat turun berbilang aplikasi secara berasingan.
Peraturan dan mekanisme penyeliaan
Semua platform e-hailing dan syarikat teksi konvensional di China beroperasi di bawah peraturan yang dikeluarkan oleh Kementerian Pengangkutan China. Pemandu dan kenderaan yang menyediakan perkhidmatan e-hailing perlu mendapatkan lesen operasi yang sah, dan maklumat mereka direkodkan dalam sistem penyeliaan pihak berkuasa. Platform menyimpan rekod laluan perjalanan dan transaksi mengikut peraturan perlindungan data peribadi, untuk memudahkan siasatan sekiranya berlaku pertikaian.
Bagi pengiraan caj, platform e-hailing akan memaparkan anggaran caj sebelum penumpang mengesahkan tempahan, dan caj akhir dikira berdasarkan jarak perjalanan sebenar, tempoh perjalanan, dan caj tambahan yang diumumkan secara terbuka seperti caj waktu puncak. Bagi teksi konvensional, caj dikira melalui meter yang ditentukur oleh pihak berkuasa metrologi tempatan, dengan kadar caj yang diluluskan oleh jabatan harga tempatan.
Mekanisme pengendalian aduan diuruskan secara dua peringkat: pertama, platform e-hailing atau syarikat teksi bertanggungjawab menerima dan mengendalikan aduan pengguna terlebih dahulu; sekiranya pengguna tidak berpuas hati dengan hasil pengendalian platform, mereka boleh membuat aduan kepada agensi kerajaan yang berkaitan. Agensi yang bertanggungjawab termasuk jabatan pengangkutan tempatan yang menyelia operasi perkhidmatan teksi, dan pentadbiran pengawalseliaan pasaran yang menyelia isu berkaitan harga dan hak pengguna. Talian nasional untuk aduan perkhidmatan pengangkutan ialah 12328, manakala talian aduan hak pengguna umum ialah 12315.
Maklumat Penting yang Perlu Diketahui Warga Asing di China
Syarat penggunaan untuk warga asing
Platform e-hailing arus perdana di China kini menyokong pendaftaran oleh warga asing menggunakan nombor telefon dari lebih 100 negara dan wilayah di luar China. Bagi kaedah pembayaran, platform utama seperti Didi menyokong pembayaran menggunakan kad kredit antarabangsa termasuk Visa, Mastercard dan JCB, selain kaedah pembayaran tempatan seperti Alipay dan WeChat Pay. Antara muka aplikasi untuk platform utama juga disediakan dalam bahasa Inggeris, dan terdapat ciri terjemahan komunikasi masa nyata untuk membantu penumpang berkomunikasi dengan pemandu yang tidak bertutur bahasa Inggeris.
Peraturan yang perlu diperhatikan
Di kawasan pengangkutan awam seperti lapangan terbang dan stesen kereta api, terdapat zon menunggu khas untuk penumpang e-hailing. Penumpang tidak boleh menunggu kenderaan di kawasan larangan berhenti, kerana pemandu tidak dibenarkan berhenti di kawasan tersebut untuk mengambil penumpang. Bagi teksi konvensional, penumpang berhak menolak untuk menaiki kenderaan jika pemandu enggan menggunakan meter dan sebaliknya menetapkan harga sendiri yang tidak mengikut piawaian rasmi.
Salah faham biasa
Terdapat beberapa salah faham yang sering dihadapi warga asing: pertama, ramai yang menganggap hanya aplikasi Didi boleh digunakan untuk perkhidmatan e-hailing, sedangkan aplikasi peta Amap turut menyediakan perkhidmatan tempahan yang menggabungkan pelbagai platform. Kedua, sesetengah orang menganggap akaun bank tempatan diperlukan untuk pembayaran, sedangkan kad kredit antarabangsa sudah diterima di platform utama. Ketiga, urus niaga bayaran secara peribadi dengan pemandu di luar platform tidak dilindungi oleh peraturan perkhidmatan, jadi sebarang caj yang dibayar secara peribadi tiada jaminan untuk diadukan sekiranya berlaku masalah.
Masalah Biasa dalam Penggunaan Sebenar dan Cara Menanganinya
Antara masalah yang paling sering dihadapi pengguna termasuklah caj berlebihan daripada pemandu, laluan perjalanan yang dipusing untuk menambah jumlah caj, pemandu yang membatalkan tempahan tanpa sebab yang munasabah, atau caj tambahan yang diminta secara tiba-tiba semasa perjalanan tanpa makluman awal. Terdapat juga kes di mana pemandu mula mengira caj sebelum sampai ke tempat mengambil penumpang, atau menamatkan rekod perjalanan pada sistem sebelum penumpang sampai ke destinasi.
Sekiranya menghadapi situasi seperti ini, langkah pertama yang perlu diambil adalah menyimpan bukti berkaitan, termasuk tangkapan skrin maklumat perjalanan, rekod pembayaran dan nombor plat kenderaan. Bagi perkhidmatan e-hailing, aduan boleh dihantar terus melalui ciri aduan dalam aplikasi, di mana platform mempunyai rekod lengkap laluan perjalanan dan transaksi untuk pengesahan. Selepas mengesahkan berlakunya pelanggaran peraturan, platform akan memulangkan semula caj yang terlebih kutip kepada penumpang, dan akan mengambil tindakan terhadap pemandu mengikut peraturan perkhidmatan seperti amaran, denda atau penggantungan akaun.
Bagi kes yang melibatkan teksi konvensional, atau sekiranya hasil pengendalian platform tidak memuaskan, penumpang boleh menghubungi talian aduan nasional 12328 untuk perkhidmatan pengangkutan. Talian ini menyediakan perkhidmatan dalam bahasa Inggeris di bandar-bandar utama dan destinasi pelancongan popular; bagi kawasan yang tidak mempunyai perkhidmatan bahasa Inggeris, penumpang boleh meminta bantuan kakitangan awam yang bertugas untuk membuat aduan, atau menghantar aduan melalui platform mini program rasmi 12328 dalam aplikasi WeChat. Bagi kes yang melibatkan penipuan harga yang serius, penumpang juga boleh menghubungi talian 12315 untuk aduan hak pengguna.
Soalan Lazim (FAQ)
Soalan: Bolehkah warga asing mendaftar akaun Didi tanpa nombor telefon tempatan China?
Jawapan: Ya, Didi Chuxing menyokong pendaftaran menggunakan nombor telefon dari lebih 100 negara dan wilayah di luar China, dan tidak memerlukan nombor telefon tempatan China untuk mendaftar.
Soalan: Adakah saya perlu membayar caj tol secara tunai kepada pemandu e-hailing?
Jawapan: Caj tol yang wujud dalam perjalanan akan dimaklumkan oleh sistem sebelum tempahan disahkan, dan biasanya dijelaskan bersama caj perjalanan melalui platform. Penumpang tidak perlu membayar caj tol secara tunai kepada pemandu kecuali dinyatakan sebaliknya dalam peraturan platform.
Soalan: Adakah pemandu teksi konvensional dibenarkan menetapkan harga sendiri tanpa menggunakan meter?
Jawapan: Tidak. Semua teksi konvensional yang berdaftar di China diwajibkan menggunakan meter yang ditentukur secara rasmi untuk mengira caj. Tindakan menetapkan harga sendiri tanpa penggunaan meter adalah pelanggaran peraturan dan boleh diadukan kepada pihak berkuasa.
Soalan: Saluran manakah yang paling pantas untuk membuat aduan caj berlebihan bagi perkhidmatan e-hailing?
Jawapan: Saluran aduan dalam aplikasi platform adalah yang paling pantas, kerana platform menyimpan rekod lengkap data perjalanan dan transaksi untuk tujuan pengesahan tanpa memerlukan penumpang mengemukakan banyak bukti tambahan.
Soalan: Adakah caj perkhidmatan e-hailing di China berubah mengikut waktu?
Jawapan: Sesetengah platform akan mengenakan caj tambahan pada waktu puncak atau waktu permintaan tinggi, tetapi caj tambahan ini akan dipaparkan dengan jelas sebelum penumpang mengesahkan tempahan, dan tidak akan ditambah secara rahsia selepas perjalanan bermula.
Sumber Rujukan
1. Laman web rasmi Kementerian Pengangkutan Republik Rakyat China: Peraturan Pengurusan Perkhidmatan Pengangkutan Penumpang E-Hailing
2. Pusat Bantuan Rasmi Didi Chuxing: Panduan Perkhidmatan untuk Pengguna Antarabangsa
3. Laman web rasmi Pusat Penyeliaan Perkhidmatan Pengangkutan Nasional 12328
4. Laman web rasmi Pentadbiran Negeri untuk Pengawalseliaan Pasaran China: Peraturan Perlindungan Hak Pengguna Perkhidmatan Pengangkutan
5. Laman web rasmi Amap (Gaode): Pengenalan Perkhidmatan E-Hailing Bersepadu